Συμβουλές για την πεζοπορία στο Άγιο Όρος

Στο Άγιο Όρος στις μέρες μας οι μετακινήσεις προς τις 20 Μονές αλλά και προς τις περισσότερες Σκήτες γίνονται ακτοπλοϊκός με φέρρυ και μικρά ταχύπλοα αλλά και χερσαία με λεωφορεία και Βαν (12 θέσεων). Υπάρχουν όμως (ευτυχώς) ακόμα πολλά μέρη κυρίως στο νότιο κομμάτι της χερσονήσου που η πρόσβαση σε αυτά απαιτεί πεζοπορία. Οι δρόμοι είναι χωμάτινοι και έχουν φτιαχτεί τις τελευταίες 3-4 δεκαετίες ενώ πριν στο σύνολο τους οι μετακινήσεις ανθρώπων αλλά και αγαθών γινόταν από ένα πυκνό δίκτυο μονοπατιών. Οι δρόμοι που φτιάχτηκαν κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος των μονοπατιών αλλά κάποια από αυτά επιβιώνουν μέχρι σήμερα και πολλοί προσκυνητές επιλέγουν την πεζοπορία σε αυτά μετακινούμενοι στις Μονές και τις Σκήτες. Τα μονοπάτια άλλες φορές είναι χωμάτινα άλλες σε βραχώδη επιφάνεια αλλά υπάρχουν και κομμάτια με λιθόστρωτο του παλαιού δικτύου μετακίνησης. Μια διαδρομή που θα επιλέξουμε να κάνουμε μπορεί να περνά από πολλά και διαφορετικά περιβάλλοντα , άλλοτε δασώδη και σκιερά άλλοτε βραχώδη και απόκρημνα ακόμα και να διασχίσουμε μικρούς χειμάρρους για να φτάσουμε στον προορισμό μας. Όλα αυτά απαιτούν καλή σχετικά φυσική κατάσταση για όποιον αποφασίσει να κινηθεί με τα πόδια αλλά και σωστή προετοιμασία και προσοχή μεγάλη σε κάποιους βασικούς κανόνες .

Προσχεδιάζουμε για να μην αυτοσχεδιάζουμε.

Η οργάνωση μιας επίσκεψης στο Άγιο Όρος έχει γίνει πλέον σημαντικά ευκολότερη, καθώς μέσω έντυπων οδηγών, χαρτών αλλά και του διαδικτύου, μπορούμε να αντλήσουμε γρήγορα όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για τις Μονές, τις Σκήτες και τα Κελιά που επιθυμούμε να επισκεφτούμε. Αφού καταλήξουμε στη διαδρομή, είναι κρίσιμο να μελετήσουμε τις λεπτομέρειές της, όπως το είδος του εδάφους  αν δηλαδή πρόκειται για τρακτερόδρομο, παραδοσιακό καλντερίμι, δασικό μονοπάτι ή βραχώδες πεδίο καθώς και τον εκτιμώμενο χρόνο που θα χρειαστούμε.

Κατά τον προγραμματισμό, πρέπει να συνυπολογίζουμε με ακρίβεια τη διάρκεια της πορείας μας (ειδικά αν σκοπεύουμε να επιστρέψουμε), έχοντας πάντα κατά νου ότι οι πύλες των Μονών κλείνουν σε συγκεκριμένη ώρα. Ο κίνδυνος να βρεθούμε αποκλεισμένοι εκτός Μονής είναι ορατός, ενώ η υπερβολική βιασύνη για να προλάβουμε το κλείσιμο αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα κάποιου ατυχήματος. Τέλος, οφείλουμε να ενημερωνόμαστε για την ύπαρξη πηγών νερού κατά μήκος της διαδρομής, ώστε, ανάλογα με τις ώρες πεζοπορίας, να έχουμε προνοήσει για τις κατάλληλες προμήθειες σε νερό και τροφή.

Ρωτάμε για την κατάσταση της διαδρομής που θα κάνουμε.

Ακόμα και αν έχουμε ξανακάνει την συγκεκριμένη διαδρομή πρόσφατα μπορεί λόγω καιρικών φαινομένων ή έργων οδοποιίας να έχει αλλάξει μέρος της η ακόμα χειρότερα να μην είναι προσβάσιμη. Ρωτάμε λοιπόν άλλους προσκυνητές που τυχόν ήρθαν από εκεί που εμείς κατευθυνόμαστε ή τον Αρχοντάρη της Μονής που βρισκόμαστε αλλά και εργάτες που μπορεί να βρίσκονται γύρω μας αν γνωρίζουν κάτι για την διαδρομή που θα ακολουθήσουμε.

 

Μαθαίνουμε για τον καιρό.

Στις μέρες μας με την χρήση των κινητών μπορούμε να έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες για τις καιρικές συνθήκες της περιοχής στην οποία θα κατευθυνθούμε , επίσης οι πατέρες πάντα γνωρίζουν καλά τις καιρικές συνθήκες της περιοχής τους και καλό είναι να τους συμβουλευόμαστε πριν ξεκινήσουμε. Επειδή δεν υπάρχει παντού σήμα για τα κινητά φροντίστε να έχετε μια εικόνα της πρόβλεψης του καιρού νωρίτερα. Περισσότερα για τον καιρό στο Άγιον Όρος  για όλες τις Μονές και τις Σκήτες εδώ.

Ενημερώνουμε κάποιον για την μετακίνηση μας και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουμε.

Πάντα πρέπει να είμαστε τουλάχιστον δύο άτομα και πριν φύγουμε από κάπου να ενημερώσουμε κάποιον για το που προτιθέμεθα να πάμε και ποια διαδρομή επιλέξαμε να ακολουθήσουμε αν υπάρχει παραπάνω από μια για τον προορισμό μας. Αυτός ο κάποιος μπορεί να είναι ο Αρχοντάρης της Μονής ή κάποιος στο σπίτι μας συγγενής ή φίλος που επικοινωνούμε και ενημερώνουμε για το πρόγραμμα μας ώστε αν πάει κάτι στραβά να γνωρίζει κάποιος που ήμασταν και προς τα που πηγαίναμε. 

Συνήθως στις Μονές στο βιβλίο επισκεπτών γράφουμε όταν φτάνουμε από που ερχόμαστε και που θα πάμε την επόμενη ημέρα , αυτό είναι χρήσιμο για περιπτώσεις που κάποιος χαθεί να ξέρουν που ήταν και προς τα που ήθελε να πάει για να ξέρουν που να ψάξουν .

Ντυνόμαστε κατάλληλα. 

Το ντύσιμο μας και ο εξοπλισμός πρέπει να είναι αντίστοιχα της εποχής που γίνεται η διαδρομή. Απαραίτητα όμως για την πεζοπορία ανεξαρτήτως καιρού είναι:

Το καπέλο , το αντηλιακό , γυαλιά ηλίου , ομπρέλα ή αδιάβροχο , κινητό πλήρως φορτισμένο και Power Bank αν έχετε , ένα μικρό φαρμακείο , φακό , μια σφυρίχτρα , μπατόν ορειβασίας ή ένα απλό μπαστούνι , σουγιαδάκι ή ένα μικρο πολυεργαλείο , τρόφιμα και νερό ανάλογα του χρόνου που θα κάνουμε την διαδρομή , χάρτη της περιοχής , πυξίδα και φυσικά όλα αυτά σε ένα μικρό σακίδιο πλάτης για να μπορούμε να περπατάμε άνετα. Σε περίπτωση που πεζοπορούμε με το κανονικό μας σακίδιο καλό είναι αυτό να μην ξεπερνά σε βάρος τα 12 κιλά. Δείτε εδώ περισσότερα για την λίστα σακιδίου.

Η επιλογή του κατάλληλου ρουχισμού και εξοπλισμού είναι καθοριστικής σημασίας για την ασφάλεια κάθε πεζοπόρου στο Άγιο Όρος. Είναι εξαιρετικά χρήσιμο να επιλέγουμε ρούχα σε έντονα χρώματα, ώστε να είμαστε ορατοί από μεγάλη απόσταση. Σε περίπτωση ατυχήματος ή πτώσης σε σημεία με πυκνή βλάστηση, ο έντονος χρωματισμός διευκολύνει τον άμεσο εντοπισμό μας από τις ομάδες διάσωσης. Για τον λόγο αυτό, η προσθήκη ενός φωσφοριζέ γιλέκου στο σακίδιο θεωρείται ιδανική λύση, καθώς καταλαμβάνει ελάχιστο χώρο και προσφέρει μέγιστη ορατότητα όταν παραστεί ανάγκη.

Όσον αφορά την υπόδηση, η χρήση ορειβατικών υποδημάτων ή αρβύλων είναι επιβεβλημένη καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Τα παπούτσια μας πρέπει να διαθέτουν χοντρές, ανθεκτικές και αντιολισθητικές σόλες, ενώ είναι απαραίτητο να καλύπτουν τους αστραγάλους για την αποτελεσματική προστασία από διαστρέμματα στο δύσβατο έδαφος. Ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, ο εξοπλισμός μας πρέπει να συμπληρώνεται οπωσδήποτε από σκούφο, γάντια και ένα επιπλέον φούτερ, ενώ στο σακίδιο θα πρέπει πάντα να υπάρχει ένα δεύτερο ζευγάρι κάλτσες για την αποφυγή της υγρασίας και του ψύχους.

 Αφού ξεκινήσουμε την διαδρομή  

Δεν παρεκκλίνουμε από την διαδρομή που έχουμε σχεδιάσει.  

Τα μονοπάτια του Αγίου Όρους διαθέτουν πλέον χαρακτηριστική σήμανση με ειδικές πινακίδες, οι οποίες καθοδηγούν με ασφάλεια τον πεζοπόρο προς τον προορισμό του. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ακολουθούμε πιστά αυτές τις ενδείξεις και να αποφεύγουμε οποιαδήποτε διακλάδωση που μπορεί να φαίνεται ως συντόμευση. Τέτοιες ανεπίσημες διαδρομές συχνά οδηγούν σε επικίνδυνα αδιέξοδα ή σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, με αποτέλεσμα την απώλεια πολύτιμου χρόνου ή, ακόμη χειρότερα, τον κίνδυνο να χαθούμε μέσα στην πυκνή βλάστηση και το δύσβατο ανάγλυφο της χερσονήσου.

Από την περίοδο της Άνοιξης και έπειτα, η έντονη βλάστηση και τα ξερόκλαδα συχνά καλύπτουν τα μονοπάτια, καθιστώντας απαραίτητη την ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην παρεκκλίνουμε από την καθορισμένη πορεία μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η επικοινωνία μεταξύ των πεζοπόρων αποδεικνύεται πολύτιμη: όταν συναντάμε άλλους προσκυνητές που κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση, είναι χρήσιμο να ζητάμε πληροφορίες για την κατάσταση του μονοπατιού που έπεται, τη διάρκεια της δικής τους διαδρομής μέχρι το σημείο συνάντησης, καθώς και για τυχόν δυσκολίες που πρέπει να προσέξουμε. Αντιστοίχως, οφείλουμε και εμείς να παρέχουμε σαφείς πληροφορίες για το τμήμα της διαδρομής που ήδη διανύσαμε, συμβάλλοντας έτσι στην ασφάλεια και την αλληλοϋποστήριξη όλων όσοι κινούνται στο δίκτυο των μονοπατιών.  

Μεγάλη προσοχή στο έδαφος και τα καιρικά φαινόμενα.

Κατά τη διάρκεια μιας πεζοπορίας, οφείλουμε να παραμένουμε σε διαρκή εγρήγορση, καθώς το έδαφος σε πολλά σημεία μπορεί να είναι σαθρό ή ολισθηρό. Η προσοχή μας πρέπει να είναι τεταμένη, αποφεύγοντας την εφησυχασμένη βάδιση. Ιδιαίτερα μετά από έντονες βροχοπτώσεις, η επικινδυνότητα αυξάνεται κατακόρυφα λόγω της διάβρωσης: τα βραχώδη τμήματα γίνονται εξαιρετικά ολισθηρά, ενώ ορισμένα μονοπάτια μπορεί να καταστούν εντελώς αδιάβατα εξαιτίας κατολισθήσεων ή υπερχειλισμένων χειμάρρων. Σε τέτοιες συνθήκες, η πλέον ενδεδειγμένη και ασφαλής επιλογή είναι η άμεση επιστροφή στο σημείο εκκίνησης. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διακινδυνεύουμε τη σωματική μας ακεραιότητα, καθώς η διαδρομή θα παραμείνει εκεί για να την απολαύσουμε μια άλλη φορά υπό ευνοϊκότερες συνθήκες.

Ανάλογη ψυχραιμία απαιτείται και στην περίπτωση αιφνίδιων καιρικών φαινομένων, όπως η πυκνή ομίχλη ή η χιονόπτωση. Σε τέτοιες στιγμές, είναι επιβεβλημένο να αναζητήσουμε άμεσα ασφαλές καταφύγιο και να συνεχίσουμε την πορεία μας μόνο όταν τα φαινόμενα υποχωρήσουν. Η συνέχιση της πεζοπορίας υπό συνθήκες μειωμένης ορατότητας ενέχει τον σοβαρό κίνδυνο αποπροσανατολισμού, εγκλωβισμού σε αδιέξοδα ή ακόμα και σοβαρού ατυχήματος. Τέλος, εφόσον υπάρχει σήμα κινητής τηλεφωνίας, οφείλουμε να ενημερώσουμε εγκαίρως τις αρμόδιες αρχές ή τους οικείους μας για τη θέση και την κατάστασή μας, διασφαλίζοντας έτσι μια επιπλέον δικλίδα ασφαλείας.

Δεν ανάβουμε φωτιά δεν πετάμε σκουπίδια. 

Είναι αυτονόητο για όποιον περπατά στα μονοπάτια του περιβολιού της Παναγίας μας ότι δεν πρέπει να τα μολύνουμε με τα σκουπίδια μας τα οποία μαζεύουμε και τα πετάμε όταν φτάσουμε σε κάποια Μονή/Σκήτη σε κάδους . Αυτονόητο επίσης είναι ότι δεν ανάβουμε φωτιά και προσέχουμε αν καπνίζουμε να σβήνουμε σχολαστικά τα τσιγάρα μας ώστε να μην θέσουμε σε κίνδυνο πυρκαγιάς το στολίδι αυτό που ονομάζεται Άγιο Όρος . Σε περίπτωση πυρκαγιάς απομακρυνόμαστε σε ασφαλές σημείο που να έχει σήμα και καλούμε άμεσα την Πυροσβεστική υπηρεσία στο 23770 23199 ή στο 199 . 

Αν η φωτιά είναι προς στο σημείο που κατευθυνόμαστε αφού ενημερώσουμε την Πυροσβεστική γυρνάμε άμεσα στην Μονή από όπου φύγαμε. Αν αυτό δεν είναι εφικτό επιλέγουμε ένα ασφαλές δρομολόγιο προς άλλη κοντινή Μονή / Σκήτη. Σε καμία περίπτωση δεν παραμένουμε κοντά στην φωτιά γιατί είναι πολύ πιθανό σε περίπτωση που αλλάξει κατεύθυνση ο άνεμος η φωτιά να μας εγκλωβίσει. 

Σε περίπτωση ξαφνικής αδιαθεσίας / ατυχήματος.

Αν αισθανθούμε αδιαθεσία σταματάμε αμέσως την πεζοπορία και καθόμαστε να ξεκουραστούμε τουλάχιστον 30 λεπτά . Αν δεν καλυτερεύσει η κατάσταση ή είναι κάτι από το οποίο πάσχουμε ενημερώνουμε άμεσα το Κέντρο Υγείας στις Καρυές τηλ 23770 23217 να μας συμβουλεύσει τι να κάνουμε. Αν δεν υπάρχει σήμα στην περιοχή που είμαστε φεύγει ένας προς σημείο που μπορεί να έχει σήμα φροντίζοντας να έχει εικόνα των συμπτωμάτων και μικρό ιστορικό της πάθησης του ασθενή για να τα μεταφέρει στον γιατρό και να τον συμβουλεύσει ανάλογα. Αν είμαστε μόνοι μας και δεν έχουμε σήμα κάνουμε χρήση της σφυρίχτρας μήπως τραβήξουμε την προσοχή κάποιου περαστικού κοντά μας για να μας βοηθήσει.  

Σε περίπτωση ατυχήματος που εμείς ή κάποιος από την ομάδα μας ή κάποιος που ζήτησε την βοήθεια μας κινδυνεύει καλούμε άμεσα τον διεθνή αριθμό 112 . Το 112 είναι ο Ευρωπαϊκός αριθμός κλήσης ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ και τον καλούμε μόνο σε καταστάσεις που πρέπει να παρέμβουν υπηρεσίες πρώτων βοηθειών, πυροσβεστικής ή αστυνομίας. Τέτοιες σοβαρές καταστάσεις μπορεί να είναι Ατύχημα , Ξαφνική αδιαθεσία , Πυρκαγιά , Σεισμός , Αυτοκτονία ή θάνατος. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να χρησιμοποιείται με υπευθυνότητα και μόνο σε πραγματικές συνθήκες ανάγκης, ώστε να μην απασχολούνται άσκοπα οι γραμμές που εξυπηρετούν κρίσιμα περιστατικά.